160 lat temu, 19 grudnia, przeżywszy zaledwie 30 lat, zmarła angielska pisarka i poetka, Emily Jane Brontë (1818-1848). Pochodziła z ubogiej, ale bardzo utalentowanej rodziny. Liczne rodzeństwo próbowało swych sił zarówno w pisarstwie, jak i w sztukach plastycznych. Emily, wspólnie z siostrami Charlotte (1816-1855) i Anne (1820-1849) od najmłodszych lat pisała wiersze i opowiadania. Niestety, twórczość ta zachowała się jedynie w niewielkich fragmentach. W 1845 roku wspólnie wydały tom poezji, ukrywając się pod męskimi pseudonimami („Poems by Currer, Ellis and Acton Bell”). Siostry Brontë, pracując jako nauczycielki i guwernantki, prowadziły rodzinną plebanię (były córkami pastora) w Haworth i wspierały uzależnionego od alkoholu brata Branwella (1817-1848). Trudne warunki życia, a także siejąca w owych czasach spustoszenie gruźlica, sprawiły, że zarówno Emily, jak i jej rodzeństwo zmarli młodo, a ich życie i twórczość z biegiem czasu obrosły legendą.
DLA DOROSŁYCH
Emily Brontë Wichrowe wzgórza
Jedyna powieść tej autorki, wydana w 1847 roku pod męskim pseudonimem Ellis Bell. Początkowo nie spotkała się z uznaniem wiktoriańskich krytyków. Określono ją wówczas jako brutalną i kontrowersyjną. Dopiero z czasem zyskała należne jej miejsce w kanonie literatury angielskiej. Szczególną popularnością cieszyła się w latach 20-tych XX wieku. Na fabułę powieści składają się splątane losy rodziny Earnshawów, Lintonów i tajemniczego, introwertycznego Heathcliffa, „człowieka znikąd” – opowiedziane głosem dzierżawcy Lockwooda i gospodyni Ellen Dean. Ich dzieje ukazują zarówno niepowstrzymaną, twórczą siłę miłości i pragnienia szczęścia, jak i destrukcyjną moc urażonej dumy, zazdrości, nienawiści, rozpaczy i chęci zemsty. Książka ta doczekała się licznych przekładów i adaptacji filmowych.
Charlotte Brontë Dziwne losy Jane Eyre
Powieść ta ukazała się po raz pierwszy w tym samym roku co „Wichrowe Wzgórza.” Jest to opowiedziana głosem tytułowej bohaterki historia miłości ubogiej guwernantki do swego zamożnego pracodawcy. Jej losy stają się pretekstem do poruszenia problemu miejsca kobiety w ówczesnym społeczeństwie. Autorka naświetla tu wyraźnie konflikt płci oraz zderzenie nierówności społecznych i materialnych, piętnując niesprawiedliwe traktowanie młodych, samotnych kobiet w świecie zdominowanym przez mężczyzn i pieniądz. Ubogie dzieciństwo, z trudem zdobyte wykształcenie i ciężka praca guwernantki to z pewnością wątki autobiograficzne. Powieść ta od początku cieszyła się sporym uznaniem. W 1966 roku Jean Rhys napisała do niej prequel, zatytułowany Szerokie Morze Sargassowe. Książka zdobyła w 1967 roku Smith Literary Award, została również zaliczona przez magazyn „Time” do 100 najlepszych anglojęzycznych powieści od 1923 roku. Oba dzieła wielokrotnie tłumaczono i filmowano.
Anna Przedpełska–Trzeciakowska Na plebanii w Haworth. Dzieje rodziny Brontë
Obszerna i bogata w szczegóły biograficzne opowieść o pastorze Patricku Brontë, jego żonie Mary Branwell oraz szóstce ich utalentowanych dzieci: Mary, Elizabeth, Charlotte, Branwellu, Emily i Anne. Autorka, znana tłumaczka literatury anglosaskiej, bardzo wnikliwie i sugestywnie szkicuje portrety swych bohaterów. Ukazuje ich wzajemne relacje, sposób patrzenia na świat, codzienne troski i kłopoty, radości i smutki, artystyczne pasje, literackie sukcesy i porażki, a także chorobę i kolejne rozstania. A wszystko to na szeroko zakrojonym tle życia społecznego XIX-wiecznej wiktoriańskiej Anglii. Niewątpliwą ozdobą tej książki są również bardzo plastyczne opisy nieco surowej przyrody porośniętego wrzosowiskami hrabstwa Yorkshire.
Ewa Kraskowska Siostry Brontë
Ewa Kraskowska jest krytyczką literacką i tłumaczką. Wykłada w Instytucie Filologii Polskiej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Specjalizuje się w literaturze dwudziestolecia międzywojennego i prozie feministycznej. W tej książce próbuje rozprawić się z legendą, jaką obrosło życie i twórczość rodzeństwa Brontë, a przede wszystkim trzech sióstr: Charlotte, Emily Jane i Anne. W tym celu sięga po nieznane dotychczas szerzej fakty i źródła, przedstawiając swoje bohaterki w nowym świetle. Skupia się głównie na ich wyrastającym poza normy swojej epoki sposobie myślenia i widzenia świata, przenoszonym na karty powieści i zamykanym w strofach wierszy. I to właśnie w nim autorka upatruje przyczyn dramatu osamotnienia i niezrozumienia w konserwatywnym i skostniałym wiktoriańskim społeczeństwie.
Przygotowała: Katarzyna Brzezińska
DLA DZIECI
Lindgren Astrid Lotta z ulicy Awanturników
Pięcioletnia Lotta mieszka na ulicy Awanturników. Pewnego dnia obraża się na mamę i postanawia razem ze swoim „prosięcym” niedźwiedziem Niśkiem wyprowadzić się z domu. Tylko dokąd? Życie pięciolatki nie zawsze jest takie łatwe jak wydaje się dorosłym.
Daniel Defoe Robinson Crusoe
Skrócona, uproszczona i bogato ilustrowana wersja znanej lektury. Jak wszystkie książki z serii Patrzę, podziwiam, literatura zawiera wiele wyjaśnień i informacji na temat okresu historycznego, o którym opowiada powieść. Opowieść zainteresuje na pewno młodych miłośników przygód.
DLA GIMNAZJALISTÓW
Małgorzata Karolina Piekarska Tropiciele
Czy w XXI wieku można być harcerzem? Kuba po dłuższym namyśle postanawia nim zostać. Przy okazji poznaje wielu nowych ludzi, Saską Kępę, historię swojej rodziny i powstania warszawskiego. Może więc warto być harcerzem,.. a na pewno warto przeczytać „Tropicieli”!
Aleksander Kamiński Antek Cwaniak
Na zbiórce harcerskiej Antek Cwankiewicz dowiaduje się, że ma zorganizować gromadę zuchową..Jest pełen obaw czy mu się to uda, bo przecież nigdy nie zajmował się młodszymi dziećmi, nigdy sam nic nie organizował. Oparta na faktach książka o początkach ruchu zuchowego.
DLA LICEALISTÓW
Jana Frey Pokręcony świat
Opowieść o nastoletnim chłopaku, którego życie wydaje mu się beznadziejne. Nic mu się nie udaje, nie ma pieniędzy, jego matka jest alkoholiczką. Juli często pakuje się w różne problemy. Jak sobie poradzi w tym pokręconym świecie, czy wyjdzie na prostą? Życie w trudnych warunkach jest trudne, ale zawsze jest jakieś wyjście…
Scott Westerfeld Brzydcy Śliczni Wyjątkowi
Tally odlicza już dni do swoich 16 urodzin. To wielka chwila, to dzień, w którym przejdzie operację, nie będzie już Brzydka, i zamieszka w mieście Nowych Ślicznych. W czasie jednego z ostatnich „numerów” poznaje Shay. Nowa koleżanka jednak wcale nie marzy o tym, aby być Śliczna i planuje przed swoimi 16 urodzinami uciec do Dymu – miejsca, w którym można zestarzeć się brzydkim… Nie tylko dla miłośników fantastyki.
